Η Κυπριακή Οικονομία το 2008
Η οικονομία της Κύπρου συνέχισε να αναπτύσσεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς το πρώτο ήμισυ του 2008, όμως αναμένεται να παρουσιάσει μικρή επιβράδυνση το δεύτερο εξάμηνο του 2008 και, πιθανότατα, μεγαλύτερη επιβράδυνση κατά το 2009. Με βάση τις αναθεωρημένες εκτιμήσεις της Στατιστικής Υπηρεσίας, το ΑΕΠ, σε σταθερές τιμές, παρουσίασε αύξηση της τάξης του 3.9% κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2008 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου χρόνου. Η επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο (4,1%), οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στον τομέα των κατασκευών και στον τομέα της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας. Αντίθετα, αυξήσεις σημείωσαν οι τομείς των υπηρεσιών και των τραπεζών.
Ο πληθωρισμός, με βάση τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕΔΤΚ), ακολούθησε αυξητική τάση, από το δεύτερο εξάμηνο του 2007. Το μήνα Ιούλιο του 2008, ο πληθωρισμός ανήλθε στο 5.3%, σε σύγκριση με τον Ιούλιο του 2007. Τον Αύγουστο του 2008 ο πληθωρισμός υποχώρησε, ελαφρά, στο 5.1% σε σχέση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου χρόνου. Για ολόκληρο το 2007 ο πληθωρισμός στην Κύπρο ανήλθε στο 2.2%. Για την περίοδο Ιανουαρίου - Αυγούστου 2008 σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, ο πληθωρισμός ανήλθε στο 4.7%.
Το ποσοστό ανεργίας συνέχισε την πτωτική του πορεία, κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2007. Για ολόκληρο το 2007, το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 3.9%, σε σύγκριση με 4.5% το 2006, παρά τη συνεχιζόμενη αύξηση στους αριθμούς ξένων εργατών. Για το 1ο τρίμηνο του 2008 το ποσοστό ανεργίας ανήλθε στο 4.6%, οριακά χαμηλότερο από το αντίστοιχο ποσοστό το 1ο τρίμηνο του 2007, 4.8%. Η αύξηση στο ποσοστό ανεργίας αποδίδεται σε εποχιακούς παράγοντες, κυρίως, στη μειωμένη οικονομική δραστηριότητα του τομέα των ξενοδοχείων και εστιατορίων. Ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων παρουσιάζει, επίσης, πτωτική τάση το 2007, γεγονός που επιβεβαιώνει τη βελτιωμένη κατάσταση στην αγορά εργασίας. Παράλληλα, το ποσοστό απασχόλησης διατηρήθηκε σε ψηλά επίπεδα και ανήλθε το 2007 στο 71%. Το 1ο τρίμηνο του 2008 έφθασε το 70.2% ενώ το 1ο τρίμηνο του 2007 ήταν στο 69.8%. Το ποσοστό ανεργίας για τους νέους 15-24 ετών σημείωσε μικρή αύξηση και ανήλθε στο 10.2% κατά το 2007 σε σύγκριση με 10% την αντίστοιχη περίοδο του 2006. Μικρή αύξηση στην ανεργία των νέων παρατηρήθηκε και κατά το 1ο τρίμηνο του 2008 όπου το ποσοστό ανεργίας έφθασε στο 11.2% σε σύγκριση με 10.9% το 1ο τρίμηνο του 2007. Μείωση παρατηρείται στην ανεργία των γυναικών που περιορίστηκε στο 5% το 1ο τρίμηνο του 2008 σε σύγκριση με 5.7% το αντίστοιχο τρίμηνο του 2007. Μικρή μείωση παρουσίασε το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας από 0.9% του εργατικού δυναμικού το 2006 σε 0.7% το 2007. Το ποσοστό αυτό παρέμεινε σταθερό στο 0.7% το 1ο τρίμηνο του 2008.
Ο ρυθμός μεταβολής των απολαβών παρουσιάστηκε συγκρατημένος κατά το δεύτερο ήμισυ του 2007. Το μέσο ποσοστό αύξησης των ονομαστικών απολαβών έφθασε το 3% το 2007, σε σύγκριση με 4.9% το 2006, που είναι ψηλότερο από το ρυθμό μεταβολής της παραγωγικότητας (1.7%). Η συγκράτηση του ρυθμού αύξησης των απολαβών, ενδεχόμενα, να οφείλεται στην τάση εργοδότησης ξένου εργατικού δυναμικού σε πολλούς τομείς της οικονομίας. Με βάση τις μέχρι τώρα ενδείξεις, οι μισθολογικές αυξήσεις αναμένεται να επιταχυνθούν το 2008, λόγω της ενδυνάμωσης του πληθωρισμού. Το πρώτο τρίμηνο του 2008 ο ρυθμός μεταβολής των απολαβών υπολογίζεται να έχει ανέλθει στο 4.3%. Στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου για τις μισθολογικές αυξήσεις έχουν ήδη ανανεωθεί οι συμβάσεις στην τραπεζική και την οικοδομική βιομηχανία. Οι δύο αυτοί κλάδοι απασχολούν γύρω στις 30,000 εργαζόμενους και θεωρούνται ως βαρόμετρο για την παραπέρα εξέλιξη των μισθολογικών αυξήσεων για τα έτη 2008-2009. Στην τραπεζική βιομηχανία οι μισθολογικές αυξήσεις καθορίστηκαν στο 2% για το 2008 και 2% για το 2009 ενώ στην οικοδομική βιομηχανία σε 2,25% το 2008 και 2,75% το 2009. Για το 2008 πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι και στο δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα οι μισθολογικές αυξήσεις ήταν στο 2% και το 2009 στο 1,5%. Αν στα πιο πάνω συνυπολογιστεί και η ΑΤΑ και η γενικότερη πορεία του κάθε κλάδου αναμένεται πως ο ρυθμός αύξησης των ονομαστικών μισθών θα παρουσιάσει σημαντική άνοδο το 2008 - 2009.
* Δελτίο Οικονομικής Ανασκόπησης - Νοέμβριος 2008 (Υπουργείο Οικονομικών)
* Προβλέψεις Απασχόλησης για τo 2008 - 2018 (Έρευνα της ΑνΑΔ)
Οι προοπτικές της Κυπριακής Οικονομίας για το 2009
Η οικονομία της Κύπρου αναμένεται να παρουσιάσει επιβράδυνση κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2008. Ταυτόχρονα, η αβεβαιότητα για την πορεία της οικονομίας το 2009 και 2010 έχει αυξηθεί. Ο ρυθμός ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας αναμένεται να παρουσιάσει σχετική επιβράδυνση κατά τα επόμενα δύο έτη, λόγω της διεθνούς κρίσης στην παγκόσμια οικονομία, η οποία κατά το Σεπτέμβριο του 2008 έχει ενταθεί, προτού η οικονομία επανακτήσει τη δυναμική της το 2011.
Η οικονομία της ευρωζώνης αναμένεται πώς θα αναπτυχθεί με σημαντικά χαμηλότερους ρυθμούς λόγω της γενικής οικονομικής κατάστασης της παγκόσμιας οικονομίας. Το Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται πώς θα αντιμετωπίσει εκτεταμένη ύφεση η οποία, ιδιαίτερα εφόσον επηρεάσει την αγορά εργασίας, θα επιδράσει αρνητικά στην οικονομία της Κύπρου (τουρισμός, επενδύσεις σε ακίνητα) και κατά το 2009. Από πλευράς προσφοράς, η κατασκευαστική βιομηχανία αναμένεται να παρουσιάσει επιβράδυνση, ενώ από πλευράς ζήτησης, η ιδιωτική κατανάλωση, οι επενδύσεις και οι εξαγωγές υπηρεσιών αναμένεται να παρουσιάσουν συγκράτηση κατά το 2009.
Ο προϋπολογισμός του 2009, βασίζεται στην κύρια υπόθεση (central assumption) πως ο ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ το 2009 θα περιορισθεί στο 3.7%, σε σύγκριση με 3.9% που εκτιμάται για το 2008.
Το 2009 ο πληθωρισμός με βάση τον ΕΔΤΚ υπολογίζεται ότι θα διαμορφωθεί μεταξύ 2.75% - 3%, υποθέτοντας ότι η τιμή του πετρελαίου θα κυμανθεί κατά μέσο όρο στα $126 ανά βαρέλι. Επισημαίνεται ότι η αστάθεια που παρουσιάζει η τιμή του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς το τελικό επίπεδο διαμόρφωσης του πληθωρισμού, δεδομένου του ψηλού ποσοστού εξάρτησης της Κύπρου από την ενέργεια.
Η ανεργία αναμένεται πως θα διατηρηθεί στα ίδια περίπου επίπεδα σε σύγκριση με το 2007, δηλαδή γύρω στο 4% του εργατικού δυναμικού.
Ανασκόπηση της Κυπριακής Οικονομίας για το 2007
Το 2007 ήταν μια χρονιά με ιδιαίτερη σημασία για την πορεία της Κυπριακής οικονομίας αφού η χώρα βρισκόταν στο στάδιο της προετοιμασίας για την ένταξή της στην Ευρωζώνη όπου εισήλθε από την 1η Ιανουαρίου 2008.
Η οικονομία της Κύπρου συνέχισε την αναπτυξιακή της πορεία κατά το 2007 και δεν επηρεάστηκε ουσιαστικά από τις δυσμενείς διεθνείς οικονομικές εξελίξεις που επικράτησαν κατά το δεύτερο, κυρίως, εξάμηνο του έτους, λόγω της κρίσης στις διεθνείς χρηματαγορές και κεφαλαιαγορές, καθώς επίσης και των υψηλών τιμών του πετρελαίου.
Πιο συγκεκριμένα, ο ρυθμός ανάπτυξης του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) για ολόκληρο το 2007 διαμορφώθηκε σε 4,4%, με σαφή αύξηση από το επίπεδο του 4,0% για το 2006. Σε απόλυτους αριθμούς και σε τρέχουσες τιμές αγοράς, το ΑΕΠ ανήλθε στα 15.490,2 εκατ. €, έναντι 14.393,6 εκατ. € το 2006. Η δυναμική ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας αντικατοπτρίζεται, ως είναι φυσικό, και στην αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το οποίο ανήλθε το 2007 κατά 5,7% και έφθασε τα 19.077 €. Η επίτευξη των πολύ ικανοποιητικών ρυθμών ανάπτυξης της Κυπριακής οικονομίας οφείλεται ως επί το πλείστον στη συνεισφορά του τομέα των υπηρεσιών (χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, ανάπτυξης γης, ενοικιάσεων και άλλων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και χονδρικού και λιανικού εμπορίου). Η πορεία προς την υιοθέτηση του Ευρώ, η αύξηση της εγχώριας κατανάλωσης, η οικονομική ανάπτυξη στην Ε.Ε και η αύξηση των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου, ήταν επίσης βασικές ευνοϊκές εξελίξεις που επέδρασαν θετικά στην ανάπτυξη της οικονομίας για το 2007.
Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός για το 2007 κινήθηκε στα επίπεδα της Ευρωζώνης (2,1%), παραμένοντας σχεδόν σταθερός για τέσσερα συνεχή έτη. Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή για την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2007 σημείωσε αύξηση 2,5%, όπως ακριβώς και για ολόκληρο το 2006. Επισημαίνεται ότι κατά το 2007 σημειώθηκαν σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων (10,8%), καθώς και στις υπηρεσίες υγείας (6,2%), των τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών (5,6%), της εκπαίδευσης (4,9%) και των εστιατορίων και ξενοδοχείων (4,2%).
Σχετικά με την αγορά εργασίας, ο μέσος όρος των εγγεγραμμένων ανέργων για ολόκληρο το 2007 ανήλθε σε 12.017 πρόσωπα, σε σύγκριση με 12.824 ανέργους για το 2006, ή μείωση 6,3%. Το ποσοστό ανεργίας στο τέλος του 2007 διαμορφώθηκε σε 3,9% από 4,5% που ήταν στο τέλος του 2006.
Το δημοσιονομικό ισοζύγιο του κράτους διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα για το 2007 και ανήλθε σε +3,3% του ΑΕΠ (από έλλειμμα –1,2% στο τέλος του 2006). Παράλληλα, το δημόσιο χρέος διαμορφώθηκε σε 59,8% του ΑΕΠ στο τέλος του 2007, υποχωρώντας κάτω από το φράγμα του 60% που αποτελούσε σημαντικό στόχο-δέσμευση για την ένταξη στην ευρωζώνη (2006: 64,8% επί του ΑΕΠ).
Παρά τη μικρή άνοδο των εξαγωγών (2,7% έναντι του προηγούμενου έτους) η σημαντική αύξηση των εισαγωγών (15,2%) συντέλεσε στην αξιοσημείωτη διεύρυνση (κατά 19,7%) του εμπορικού ελλείμματος της κυπριακής οικονομίας, το οποίο έφθασε τα € 5.270,7 εκατ. Ειδικότερα, οι συνολικές εισαγωγές ανήλθαν στα € 6.353,4 εκατ. και παρουσίασαν αύξηση της τάξης του 15,2% έναντι του 2006. Οι συνολικές εξαγωγές παρουσίασαν μικρή μείωση (2,7% έναντι του 2006) και ανήλθαν στα €1.082,6 εκατ. Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου είναι προσανατολισμένο προς τις χώρες της ΕΕ. Κυριότερος εμπορικός εταίρος της Κύπρου αναδεικνύεται η Ελλάδα.
Οδός Ανδροκλέους 3Α, 1060, Λευκωσία, Κύπρος,
